NGUYỄN VĂN GIA LẶNG LẼ PHÙ SA

0
1359

Tâm Nhiên

Nhà thơ Nguyễn Văn Gia sinh năm 1951 bên bờ biển Thanh Khê, thành phố Đà Nẵng. Thuở nhỏ, học Phan Chu Trinh, Đà Nẵng rồi Đại học Sư phạm Huế, ban Anh văn. Tốt nghiệp ra trường, dạy học một thời gian rồi nghỉ hưu sớm với bao nỗi niềm im lặng, u hoài, không biết bày tỏ cùng ai. Cho nên, lặng lẽ âm thầm, anh trao gởi hết vào thơ, vào một cảnh giới mênh mang, bàng bạc mây trời thiên cổ và khói sương vạn đại giữa lòng phù vân nhân thế.

Bể dâu bao lần chứng kiến, vô thường mấy bận trải qua, để cho giọt lệ và nụ cười, khổ đau và hoan lạc… cùng chan hòa trong dòng thơ trong trẻo như suối reo, vừa ngậm ngùi thế sự vừa thanh thoát thiết tha và kết đọng lại thành thi phẩm Đôi bờ thời gian ( 2010 ) và Lặng lẽ phù sa ( 2015 ). Cả hai tập đều do nhà xuất bản Hội Nhà văn ấn hành.

Trầm lặng, mặc nhiên giữa bao đảo điên, biến động khủng khiếp trong một xã hội xô bồ, tất bật đang báo hiệu sự băng hoại, rã rời, khác với nhiều thi nhân tân hiện đại, Nguyễn Văn Gia vẫn trung thành với bước đi thi ca truyền thống, cũng nhập cuộc, hòa điệu, nhưng trên phong cách riêng biệt nhẹ nhàng :

Mây trắng bay lang thang
Núi xanh ngời tĩnh tại
Trăng xưa còn đứng lại
Nhìn suối chảy miên man

Đó là bài thơ Như nhiên mở đầu tập thơ Lặng lẽ phù sa, cũng mây trắng, núi xanh, cũng trăng xưa, suối chảy… nhưng ngời hiện ý tình lung linh màu tâm sự rưng rưng. Thực ra, thi sỹ vốn cốt cách nhàn ẩn, tâm hồn vi mật, không thích lắm chuyện tỏ bày tâm sự lê thê, trừ khi gặp bạn đồng điệu, đồng thanh tương ứng thì nghìn chung cùng rót cạn hòa âm :

Năm tàn mình lại ngồi đây
Bên nhau vẫn chén rượu này chia ba
Uống đi người uống đi ta
Mặc cho tuế nguyệt chỉ là trò chơi…

Ừ thì cuộc đời chỉ là trò chơi, trò đùa hý lộng, chớ có chi trầm trọng lắm đâu ? Khi ý thức như vậy, cuộc đời chỉ là trò chơi, một trò chơi văn nghệ thượng thừa hay trò chơi lén lút, thấp kém, hạ đẳng, hèn mọn là thi sỹ có một thái độ sáng suốt, biết rõ ràng quán chiếu sâu vào nội tâm hun hút thâm trầm :

Chân thật như trăng rằm
Cứ êm ả sáng soi
Dối trá như loài rắn
Sẵn sàng phun độc thôi !

Ơi chao ! Giữa bối cảnh cuộc sống hỗn độn hôm nay, có nhiều hạng người tốt xấu, thật giả lẫn lộn, đủ loại người chẳng ra người, ngợm chẳng ra ngợm. Bọn chúng hợm hĩnh, huênh hoang tụ hội nhau lại lập thành từng bầy đoàn, đảng phái độc tài, chuyên bàn toàn chuyện quốc gia đại sự, toàn chuyện quốc thái dân an mà thực ra chỉ là một tấn bi hài kịch tào lao, bá láp tầm phào :

Đạo diễn giỏi tay nghề
Diễn viên hóa kẻ câm
Rồi ai cũng có thể
Là diễn viên kịch câm

Người nghe : Một kẻ điếc
Người nói : Một gã câm
Nhưng cả hai đều biết
Đang bàn cái – trống – không

Thật là bi đát, trước những tấn tuồng trên sân khấu cuộc đời đang diễn ra hàng ngày, thấy mà cười ra nước mắt phải không ? Thi nhân chẳng trả lời, chẳng nêu đích dạnh những kẻ ấy là ai, chỉ khơi vơi giữa trời vậy thôi. Thế mà khiến cho người đọc cảm thấy bàng hoàng, xót xa, thấm thía một nỗi đau quặn thắt, quằn quại, không thể nói nên lời. Lời thật mất lòng, thôi đành tập câm nín, tập điếc mù hay nghiêng vai trút xuống, buông xả hết sạch sành sanh những thứ chuyện dối gạt, lừa đảo, xảo quyệt của mạt hạng tham sân si quỷ quái, suy đồi :

Cứ nhủ lòng mình
Buông xả thôi
Nhẹ hều như nước chảy mây trôi
Làm sao giữ được
Điều không thể
Chỉ mỗi tay không đã nặng rồi

Nói thì hùng hồn, mạnh mẽ như thế nhưng khi thực hiện thì không phải dễ. Người thi sỹ cứ phải trằn trọc bao đêm dài u uẩn, bao ngày rộng buồn tênh, đến nỗi đôi khi sầu tê tái tự phủ nhận chính mình :

Và cứ thế
Đôi lần tôi chết ngộp
Sông thì trôi
Tôi cố lội ngược dòng
Không là thông
Mà nghìn năm cô độc
Đã có khi
Phải phủ định chính mình !

Mang một nỗi buồn đau máu lệ thế thái nhân tình và một mối sầu mang mang thiên cổ lụy, thi sỹ im lìm tìm lên thăm viếng chùa, may ra có thể khuây khỏa nỗi cô đơn ? Nhưng rồi, đối diện với sự thật đắng cay như xé lòng, chùa chiền bây giờ trở thành quốc doanh hết rồi, cũng tranh danh đoạt lợi, cũng thị trường buôn bán, chẳng khác chi chốn chộn rộn, bon chen giữa cát bụi, xuôi ngược chợ đời :

Lên chùa tìm chút thảnh thơi
Ai dè
Chùa cũng như… đời ngoài kia
Cũng thứ hạng
Cũng phân chia
Chỗ này vô nhiễm
Chỗ kia thị trường
Đành rằng tất cả vô thường
Thôi
Ta về lại phố phường
Ẩn tu

Đời với đạo đã quá nhiêu khê, ê chề đến thế, người thi sỹ bơ vơ, lạc lối về. Về đâu giữa đám đông loạn cuồng, điêu ngoa, xảo trá, chập chùng hỗn mang, tang tóc thê lương, giữa đoạn trường tan hoang tinh thể tiêu điều ? Nhưng rồi, may mắn thay ! Cuối đường tuyệt lộ bỗng hoát nhiên hiện ngời lên ánh sáng huy hoàng, long lanh lấp lánh của nhật nguyệt càn khôn ngay trước hiên nhà :

Hạnh phúc lớn
Ở đâu xa
Niềm vui nho nhỏ quanh ta
Thật gần
Bôn ba chỉ khổ
Tâm
Thân
Càn khôn nằm gọn trước sân nhà mình

Ánh tuệ quang minh chiếu ngời vi diệu giữa một chiều thiên thu rực rỡ, khiến nhà thơ vụt thấy ngay lập tức cái mặt mũi xưa nay, hay cái bản lai diện mục của chính mình luôn luôn mới mẻ, thanh tân :

Trong nhà đầy báu vật*
Chẳng cần tìm đâu xa
Đừng mất công tìm Phật
Thế Tôn tại lòng ta

* Gia trung hữu bảo hưu tầm mích ( Trần Nhân Tông )

Phật tức tâm là một thành ngữ mà dân gian thường nói, nhưng thấu suốt điều đó để ứng dụng vào cuộc sống thường nhật mới là vấn đề trọng yếu. Không biết chàng thi sỹ diệu dụng được bao nhiêu cái lý Phật tâm, Phật tánh đó cho chính bản thân mình ? Tuy nhiên, qua hồn thơ tiêu sái, chúng ta cũng có thể hiểu một phần nào lẽ tự tại của nhà thơ chí thiện :

Việc lành thường chăm làm
Nghiệp tốt ngày lớn thêm
Cửa thiền dẫu chẳng đến
Phiền não cũng tiêu tan

Là xa những chuyện
Mất
Còn
Là tâm trống rỗng
Và hồn nhiên vui
Đã lăn hết một vòng đời
Mừng ta trở lại cái thời trẻ con

Hồn nhiên như trẻ thơ, mặc sức tung tăng đùa rỡn, hát ca dưới ánh trăng vàng, băng qua cánh đồng tâm thức đầy hoa ngàn cỏ nội, đón ánh bình minh trí tuệ chân như. Như thị, như nhiên, như vầy, như rứa giữa thiên địa hò reo, ca múa, chạy nhảy, trôi lăn, chẳng cần bận tâm trôi về đâu giữa thực tại vĩnh hằng :

Chẳng biết đâu bờ bến
Nước cứ trôi tự nhiên
Nghìn năm rồi chẳng hỏi
Mình có trôi hay không

Chẳng hỏi tức nhiên là đã biết, đã lãnh hội thời gian vô thủy vô chung, vô cùng vô tận. Cứ tùy thuận, tùy duyên theo trùng trùng duyên khởi với Tự tánh thanh tịnh bồng bềnh :

Hết ngày rồi tới đêm
Trăng tròn rồi lại khuyết
Sáng tối cứ luân phiên
Làm gì có mà mất !

Có cũng vui
Không cũng vui
Vẫn còn ấm một nụ cười ban sơ
Có không là cái tình cờ
Trước kia chẳng có
Bây giờ cũng không

Từ xưa nay, toàn thể nhân loại trên quả địa cầu tròn đang quay lông lốc giữa hư không này, ai nấy cũng đều bị phiền não, khổ đau chi phối nặng nề bởi cái còn mất, có không… đó. Chỉ mấy vần thơ đơn sơ, giản dị, thi sỹ đã hóa giải nhẹ thênh, trên ngõ về thanh thản an vui :

Chẳng có gì của tôi
Tất cả như mây trời
Cái được rồi sẽ mất
Miễn sao sống cho vui

An vui, an lạc, thanh thản, hân hoan, nhẹ nhàng, khiêm hạ là nhịp thở trong thi ca Nguyễn Văn Gia. Điệu thở phiêu diêu, phóng khoáng đó, tôi đã thầm cảm nhận qua tập thơ Lặng lẽ phù sa mà anh từ Đà Nẵng vừa gởi đến tặng tôi ở tận miền Kiên Giang, ngút ngàn hải đảo mù xa qua đường bưu điện, chiều nay.

Mây sóng đầu ghềnh trên Vô Trú Am theo nhịp võng đong đưa giữa hai đầu biển núi ngoài đại hải mênh mông, tôi nằm đọc một mạch hết tập thơ Lặng lẽ phù sa và liền viết vội mấy dòng này, thay cho lời cảm tạ tấm lòng thi sỹ, tuy xa xôi vẫn còn nhớ đến kẻ cuối đất cùng trời, nơi hoang vắng tịch liêu này.

Tôi chợt nhớ Phương Lan, phu nhân của anh mà một chiều bữa nọ sơ ngộ bên vườn hoa nhà anh ở Thanh Khê, Đà Nẵng. Phải chăng, chính nàng thơ kiều diễm đó đã cưu mang hàm dưỡng, là nguồn cảm hứng sáng tạo cho những tác phẩm thi ca ra đời ? Thôi cũng xin đáp ứng một bài thơ tâm huyết, riêng tặng cho anh :

Bóng xế chiều hiu quạnh
Bên thềm rêu nắng vàng
Lan hương còn quyện tỏa
Khắp đôi bờ thời gian

Hoang vu dù có phủ
Xuống muôn kiếp ta bà
Nhưng hồn thơ vẫn ngát
Giữa lặng lẽ phù sa

Đã thấy trăng huyền mộng
Kết thành đóa hoa em
Lan hương đầy dưỡng chất
Chia sẻ bao nỗi niềm

Tâm Nhiên1909786_10201004363947991_9204681651247266984_n
( Hải đảo Lại Sơn 30. 12. 2015 )

Chữ nghiêng : Thơ Nguyễn Văn Gia, trích trong hai tập thơ : Đôi bờ thời gian và Lặng lẽ phù sa.

Lai rai vài chung rượu với thi sỹ Nguyễn Văn Gia, bên vườn hoa nhà anh tại Thanh Khê, Đà Nẵng, một chiều tháng 6 năm 2015

Tâm Nhiên's photo.

BÌNH LUẬN

Please enter your comment!
Please enter your name here