MAI TÔI VỀ Ở MÃI VỚI HOANG SƠ- ĐẶNG PHÚ PHONG

0
275

 

MỜI CÁC BẠN ĐÓN ĐỌC thi phẩm mới của nhà thơ Đặng Phú Phong: MAI TÔI VỀ Ở MÃI VỚI HOANG SƠ.
sách có nhiều phụ bản màu của các hoạ sỹ danh tiếng ở Việt Nam và hải ngoại cùng các bài nhận định của các nhà văn, nhà thơ như Du Tử Lê, Cung Tích Biền, Đặng Thơ Thơ, Đào Hiếu.
Sách do nhà xuất bản Chương Văn in tại Hoa Kỳ.
Sau đây là lời BẠT của nhà văn Đào Hiếu.

*

NHỮNG MẢNH VỠ
ĐANG TÌM CÁCH RÁP NỐI
(Quanh co về tập thơ “Mai Tôi Về Ở Mãi Với Hoang Sơ)

Tôi có người đồng hương, một cuồng sỹ, uống rượu như hũ chìm, vừa làm thơ vừa vẽ tranh. Tên hắn là Nguyễn Đình Lương, từng vẽ bìa cho tập thơ Nghiêng Cây Bóng Xế của Đặng Phú Phong.
Năm nào đó hắn xuất bản tập thơ “Quay Đầu Về Núi”, sách ra được hơn một năm thì một buổi sáng hắn ngồi cà phê quán cóc vỉa hè, uống tới ngụm thứ ba thì choáng váng, bàn tay bấu vào cạnh bàn, đầu gục xuống. Hắn đã “quay đầu về núi” trong tư thế ấy.

Năm nay 2017, một đồng hương khác của tôi. Đặng Phú Phong, chẳng biết trong đầu hắn nghĩ cái quái gì mà lại đặt tên tập thơ này là “Mai Tôi Về Ở Mãi Với Hoang Sơ”. Bộ hắn muốn theo thằng bạn tôi (mà cũng là bạn của hắn) quay đầu về núi chăng?
“Mai tôi về”, “mai” có thể là một thời đểm nào đó chưa xác định trong tương lai, nhưng cũng có thể là “mai mốt”, là vài ngày nữa, là sáng hôm sau thức dậy. Hắn khùng rồi. Bộ hắn muốn bái bai cuộc đời sao?

“Ở mãi” là ở dài hạn, là “có hộ khẩu thường trú”, nhưng cũng có nghĩa là viên tịch vĩnh hằng, một đi không trở lại.
Còn “hoang sơ” là sao?. Một vùng đồng không mông quạnh. Cái đó thì quê hắn (cũng là quê tôi) có nhiều. Nhưng hoang sơ còn có nghĩa là nơi khỉ ho cò gáy, không ai lui tới, chẳng hạn như chân núi, bìa rừng… chẳng hạn như… tóm lại tên tập thơ đọc lên nghe thì “kêu” nhưng thấy xui xẻo.
Rất mong hắn không xui xẻo. Vì hình như hắn đang yêu.
Và rất mong là tôi suy diễn tào lao.

*

Từ Sài Gòn, hắn và tôi cùng một anh bạn lái xe làm một chuyến hành trình xuyên Việt. Điểm đến đầu tiên là Đà Lạt. Tôi và tài xế bị cho ra rìa. Thực ra là tôi “cho phép” hắn đi vào một mê hồn trận mù sương, cho đáng đời một thằng dại gái. Nhưng phần thưởng của hắn là mấy câu thơ đầy ấn tượng này:

em kỳ lạ như khóm sương dày đặc
trôi nhẩn nha đồi lạc gió vô tình
ta lạ lẫm nhìn em cười khúc khích
trong tháp ngà hoang tưởng, mộ đinh ninh

em lãng đãng sương mây Đồi Lạc Gió
mượn thông reo mà hát khúc ru đời
trôi hư ảo giữa cỏ hồng, hoa tím
chẳng chờ ai mà cũng chẳng về đâu.
(Đồi Lạc Gió)

Suy cho cùng thì hắn cũng có lãi. Nếu không gặp cơn gió xoáy kia, thì sao hắn làm được những câu thơ đẹp đẽ ấy.
Vậy mà ra tới Pleiku hắn vẫn còn vấn vương Đà Lạt. Trong suốt cuộc hành trình dài, tôi đóng vai thằng hề, chọc cười liên tục, chọc giận hắn liên tục, làm mọi người cười nghiêng ngửa.
Đến nơi, vô quán cà phê của một ẩn sỹ, hắn không những không niệm Phật sám hối mà lại còn nhớ điên cuồng đám sương mù ma trận của Đà Lạt:

dốc đất đỏ cạn dần, đời trầm tích
mới đâu đây bờ nước lạnh Biển hồ
hương thông hắt đủ vừa hơi hướm cũ
em chân chim sao gõ nhịp hững hờ

cho dẫu bình yên như nguyệt bạch
em về khuê các để niềm đau
(Mưa Vương Các)

Và Pleiku có lẽ là điểm tàn lụi của đam mê. Thi Sỹ thấm mệt. Rạn vỡ. Tan rã từng mảnh, từng mảnh. Những mảnh vỡ dị dạng, như đống xà bần. Cát, đá, vôi vữa, xi măng cốt sắt… lộn xộn. Có trời cũng không ráp nối được dù tôi biết hắn rất muốn tìm cách ráp nối để hiện hình thành một tên Đặng Phú Phong hoàn chỉnh.
Nhưng hắn đã tan tành xí oách. Dù vẫn nói cười, hút thuốc lá, uống bia…

Tôi thì vẫn tiếp tục làm thằng hề để mọi sự trở lại vẻ hồn nhiên lúc xuất phát.
Tuy vậy Đặng Phú Phong là một kẻ bản lãnh. Và thực sự chuyến đi ấy hắn quá lời. Vì nếu không có nó thì cũng không có tập thơ này, không có những dòng thơ thật hay mà tôi vừa trích dẫn.
Cuộc hành trình tiếp tục và từ đó trở đi, thơ của hắn quay lại với phận người.

tôi ca tụng con đò xuôi. ngược
mang biết bao thay đổi, được . thua
bến bờ nào cũng là nơi đến
xin mời nhau ly rượu giao mùa

chiều nay nắng úa em vàng tóc
còn chút hoang vu đọng mắt môi
đêm ngỡ mình tan theo sương lạnh
thôi về an ủi chút xuân phai
(Bến Bờ)

Rõ ràng là tình yêu đã thu mình lại, chỉ còn thoi thóp như chút nắng xế trên mái tóc đã xa vời.

một đời bóng phủ không rời bước
ngặt nổi trôi, rồi một nỗi đau
(Tôi cải táng tôi)

“Một đời bóng phủ không rời bước”. Cho tới lúc ấy hắn mới nhận ra trong đời một con người chỉ có cái bóng của chính mình mới thực sự là kẻ tâm giao, là người bạn thuỷ chung như nhất. Là người bạn luôn ở bên ta lúc vui cũng như lúc buốn, lúc tỉnh cũng như lúc say:

đêm nhặt thưa, âm vang của gió
nóng khô rát mặt kẻ giang hồ
mộng mị cho vui đời lạc lõng
với. làm sao chạm đến sao khuê!

chờ sức ly tâm thay đổi kiếp
tôi về cầm cố một cơn say
con đường đen đủi như số phận
một vòng xoay trăm vạn vòng xoay
(Tôi về cầm cố một cơn say)

Có một bài mà tôi (và có lẽ cả bạn) phải đọc kỹ, đó là bài “Mai tôi về ở mãi với hoang sơ” vì nó được lấy làm nhan đề của tập thơ.
Tuy bài thơ đã gây xúc động nhờ những hoài niệm quá khứ chiến tranh đau buồn nơi quê nhà, nhưng hình như vẫn chưa lay chuyển đến tận gốc rễ tâm thức người đọc bằng chính ngôn ngữ và cách diễn đạt độc đáo khác thường của nó.

Tập thơ gồm 42 bài. Đó là những mảnh vỡ ngẫu nhiên và sắc cạnh từ cuộc đời của một con người đã trải qua quá nhiều dâu bể. Đó là những mảnh vỡ từ một tác phẩm nghệ thuật hoàn chỉnh, bị đánh rơi do sự lỡ tay của một chàng thi sỹ lơ đãng, ngơ ngác giữa đám đông. Đó là những mảnh vỡ tư tưởng đa dạng, vừa nồng ấm vừa giá lạnh.

Những mảnh vỡ ấy đang cố gắng ráp nối lại để tìm một sự cân bằng, một niềm an lạc, sẵn sàng cho chuyến “trở về ở mãi với hoang sơ”.

ĐÀO HIẾU.

GHI CHÚ: Tranh bìa “Hồng Hoang” tranh sơn dầu của hoạ sỹ Nguyễn Đình Thuần.
Trình bày bìa và kỹ thuật vi tính: Đào Hiếu.

Bài giới thiệu của Du Tử Lê về tập thơ “mai tôi về ở mãi với hoang sơ”:

thơ, cây bài chủ lấp lánh chữ, nghĩa của đặng phú phong.
.
Sau khi thành công với tác phẩm “Bên kia con chữ và nghệ thuật”, (nhận định, phê bình văn học), nhà văn Đặng Phú Phong đã trở lại với thi ca, qua thi phẩm “Mai tôi về ở mãi với hoang sơ”.
Tôi không biết “Mai tôi về ở mãi với hoang sơ”, là thi phẩm thứ bao nhiêu của Đặng, được ấn hành? Chỉ biết dường như thơ mới là cây bài chủ của cuộc trường chinh chữ, nghĩa, càng lúc càng lấp lánh nơi tác giả này.
Tôi trộm nghĩ, bất cứ ai, nếu từng dõi theo đường bay thi ca của Đặng Phú Phong, đều sẽ dễ dàng nhận ra rằng:
-Với thời gian, Đặng không chỉ làm mới thơ ông bằng những liên tưởng hay, ẩn dụ mới. Như:
“bàn tay ấy ngón dài vươn mây trắng
ta trang nghiêm xưng tụng mãi trên đời”

“con đường đó tôi đi trơn trượt
bình an xin níu hộ tay người”

“bước chân chim mở ngỏ một linh hồn”

“em tôi trơ lạnh xuôi vai nhỏ
sinh tử đôi bờ đuổi bắt nhau”

“tiếng chim gáy ban trưa nghe thống thiết
phố Hội An thoáng chốc hóa mung lung”
(Mà), ông còn cho nhịp đi của thơ ông những nhịp chỏi (như syncope trong âm nhạc) hoặc ngắt lại dòng chảy của thi ca, để trong một câu thơ, có thể có nhiều hơn một mệnh đề, bằng những dấu chấm…
“con đường dài thương quá dấu chân. chai.”

“chỉ cho ra một nụ cười
chỉ sông. chỉ biển. chỉ người khuất xa
chỉ cho em sonata
chỉ đời cô tịch cho tà dương soi”
(trọn bài)
Họ Đặng cũng cho thấy tinh thần tự giác cao độ, khi ông không lạm dụng dấu chấm để chia lìa một từ kép khỏi ngữ cảnh mà, tự thân chúng vốn có tương quan hữu cơ. Tôi quan niệm chúng ta chỉ có thể chẻ chữ để thêm rõ tính phong phú của ngôn ngữ Việt mà thôi.
.
Tôi vẫn có xu hướng quý, trọng những tác giả càng ăn ở bền lâu với văn chương (nói chung), càng cho thấy sức sáng tạo sung mãn của họ – – Hơn là những tác giả có những khởi đầu huy hoàng… Để rồi với thời gian lại là những lập lại! Nó tố cáo sự cùn mòn hay tắc nghẽn, giới hạn của trí tuệ, tài năng tác giả đó!!!
Với tôi, Đặng Phú Phong, ngược lại. Càng lúc, ông càng cho thấy nỗ lực đào xới từng sào-đất-ngôn-ngữ, để đãi lọc quý kim.
Ông vẫn xây dựng thơ ông trên những cảm quan, rung động nhẹ nhàng (không tập chú vào những hình ảnh tân kỳ mà, vô cảm, vô nghĩa). Nhưng thơ ông lại xác lập những kết luận, gần gũi định đề (không đòi hỏi chứng minh).
Ông viết:
“Lấp lánh dòng sông nghìn vương miện
nàng tặng tôi rồi cắm cúi ra đi”
Có người sẽ cất tiếng hỏi thi sĩ lấy đâu ra nhiều “vương miện” thế từ một dòng sông?
Nhưng những ai quen thuộc với trò chơi, chữ nghĩa, hình ảnh thì, chẳng những không ngạc nhiên mà, còn thích thú khi nhận ra, con sông trong thơ Đặng có hằng ngàn vương miện vì, dòng sông đã lưu, nhận hằng hà sa số những vì sao từng “ký thác” đời chúng nơi dòng chảy…
Có bất ngờ chăng là:
“Nàng tặng tôi rồi cắm cúi ra đi”
Đây mới là lúc nhiều câu hỏi cần được cất lên. Những câu hỏi mang tính cật vấn, như:
“Nàng” đây là ai? Người con gái vắng mặt hay dòng sông?
– Sự thực, ai trao (vương miện) Và:
– Ai đã cắm cúi ra đi?
Trên đây là những câu-hỏi-chìm thường thấy nơi một câu thơ lạ hoặc, được ghi nhận là hay!.!
Cũng thế, với mấy câu thơ tiếp theo, tuy không mang đến cho người đọc, những câu-hỏi-chìm. Nhưng tôi nghĩ, chúng cũng không cần phải luận giải phức tạp mà, chỉ bằng vào trực cảm, hốt nhiên, ta cũng sẽ nhận ra rằng:
“…cuối cùng là khoảng trống
núi biếc, sông dài đứng quạnh mông
thượng đế cũng thành cây cỏ dại
lấy ai mà nói có hay không?”
Hoặc:
“tôi cởi tôi
chợt ngẩn ngơ xa lạ
tôi cởi tôi
tĩnh lặng ngó vô thường.”
Những câu thơ trên, cho thấy Đặng rất thấm nhuần triết lý Phật giáo, khi trực ngộ được cái “ngã” và sự vận hành tĩnh lặng của cái “không”…
.
Tuy nhiên, “Mai tôi về ở mãi với hoang sơ” của Đặng Phú Phong, không chỉ mang đến cho tôi nhiều liên-ảnh rất thơ hay, những trực cảm gần với định đề mà, ở thi phẩm mới nhất này, tác giả còn cho tôi những bài thơ xót, nặng tình người. Đậm tính nhân bản. Như bài “người đàn bà đêm Giáng sinh”.
Đó là một bài thơ kiệm lời của họ Đặng. Nhưng mỗi con chữ lại như một lượng hóa chất cực độc, hất thẳng vào mối tương quan bất nhân giữa con người và con người: Xưa nay, vốn được ma mị bằng rất nhiều phấn son, mặt nạ: Mặt nạ cười. Mặt nạ nhân đạo. Mặt nạ từ bi, bác ái Thượng Đế…

“người đàn bà
với cái check cuối cùng trong tay
đi như kẻ mộng du
ra khỏi sở
trên con đường có những cửa hàng thật sang trọng
qua những biệt thự nhiều triệu dollar
đi hàng giờ
gót giày vang lên những nốt nhạc thống thiết
*
“người đàn bà nhớ cảnh
ông chủ rất lịch sự cúi mình giao tấm check
bằng lời lẽ thật văn minh: rất tiếc, rất tiếc…
ngày mai là Giáng sinh!
nàng rơi nước mắt.
*
“người đàn bà đón 2 con
về căn apartment tồi tàn
như những miếng dẻ rách
đặt nhẹ nhàng hai gói quà có tên hai đứa trẻ
dưới cây thông còn thơm mùi gỗ
ba mẹ con có một bữa tối ngon lành
hai đứa trẻ mở quà
reo vui
ôm cổ mẹ hôn những nụ hôn hạnh phúc
*
“đến giờ ngủ
người đàn bà đóng tất cả các cửa thật kín
hôn thật lâu hai con
nàng đi đến bếp
mở gas.”
(trọn bài).
.
Chỉ với một bài thơ kiệm lời kể trên, chỉ với những câu thơ tôi đã trích từ “Mai tôi về ở mãi với hoang sơ”, giữa cảnh “chợ-trời-chữ-nghĩa” hiện tại, tôi không nghĩ chúng ta còn thấy nên chờ đợi gì thêm, nơi trí tuệ, tài năng một người có nửa đời làm thơ như Đặng Phú Phong.
Và, có dễ cũng vì thế mà, họ Đặng đã chọn:
-Mai tôi về ở mãi với hoang sơ?
Du Tử Lê,

BÌNH LUẬN

Please enter your comment!
Please enter your name here