Đọc “DỰ CẢM RỜI ” Của NGUYỄN HÀN CHUNG

0
390

Trước sân nhà lưu niệm Sơn Nam Từ trái qua: 1. Đặng Châu Long 2. Lê Ký Thương 3. Hoàng Kim Oanh 4. Tiết Hùng Thái 5. Phu nhân anh ĐCL 6. Ngô Thị Mỹ Lệ 7. Hoài Huyền Thanh (Tiền Giang 4.12.2016)

Ngô Thị MỸ LỆ

Đối với văn chương, tôi là một độc giả thuần tuý. Từ khi biết chữ, lớp Một, lớp Hai (mà thuở tôi cắp sách đến trường, ở miền Nam còn gọi là lớp Năm, rồi đến lớp Tư, lớp Ba, lớp Nhì, lớp Nhất) là tôi đã mê đọc, thấy chữ là đọc cái đã, hiểu nghĩa hay không tính sau. Cái “bịnh” ấy ba me tôi đã gọi là “cuồng chữ”, nhưng sau này tôi ngẫm ra nhờ vậy mà tôi tích luỹ khá nhiều “con chữ” trong đầu, rồi từ đó tôi nuôi “chữ” bằng nhiều “nghĩa”, không phải chỉ do kiến thức từ học đường mà còn do trải nghiệm của cảm xúc lúc đọc tác phẩm của nhiều tác giả, bởi mỗi người họ dùng mỗi chữ mỗi khác, miễn là đừng sa vào sự huyền ảo đến vô nghĩa.
Chính bởi những “kinh nghiệm đọc” ấy mà tôi không hề có một chút khó khăn nào khi đến với thơ anh lần đầu qua tập thơ Dự Cảm Rời, nhất là phần Ký Ức Đầu, và cả phần kế tiếp Đánh Cờ Một Mình. Tôi cứ đọc nhẩn nha, thong thả đúng kiểu “ngâm thơ”, ngâm không phải bằng giai điệu, mà là gặm nhắm, nhặt từng chữ để xổ tung nghĩa của nó ra, rồi thu vén cái vị nào làm mình thích thú nhất. Và, a ha, tôi đã có cảm giác anh cũng thích vò, nắn, lựa, sàng, sẩy…những con chữ như tôi… Có những bài thơ của anh cách nhau hàng chục năm, qua bao thay đổi hoàn cảnh cuộc đời, cùng nói về một niềm yêu, nỗi nhớ, những con chữ hoàn toàn khác lạ, nhưng người đọc vẫn như cứ bơi hoài trong dòng cảm xúc cứ vươn tới, vươn mãi mà hình như đỉnh dừng vẫn còn ở phía trước, trên cao… Chẳng hạn như lòng yêu và nỗi nhớ quê hương, ruộng đồng… vô bờ của anh, sao khắc khoải, sao khôn nguôi từ thuở lớn lên cho đến tuổi xế chiều…mà bao con chữ cũng vẫn lại mở ra một chân trời còn xa hun hút… 
…Chỉ còn các ngươi hoài hoài câm lặng 
sống cùng dân khổ nhọc bao đời 
trong lòng ta mọc đầy muôn hố thẳm 
có hố nào không nhớ tưởng về ngươi 
(Gửi ruộng đồng – 1971)
 
…Quay về gốc rơm đánh một giấc đã đời 
chật phổi mùi hương ruộng 
lem lép hạt cũng thèm dâng hiến 
chút tàn tro dĩ lỡ kiếp người
(Nghiệp dĩ)
bơ với sữa chẳng qua trò nhạo báng 
vẫn mùi cơm thơm nức buổi ra đồng 
tủ lạnh thiếu con tràu cái bống 
tháng với ngày nhai nuốt long đong...
(Vang câm)
quê hỡi lòng như gió xới 
xoáy tâm thức nhớ trăm vòng 
vừng trán nếp nhăn đã đuối 
cuối mày còn thắm tơ giăng...
(Thấu cảm hành).
Tôi khám phá trong anh khát vọng yêu thương mãnh liệt, yêu thương thân phận con người phải quay cuồng giữa cõi nhân sinh hỗn loạn, yêu đến độ đụng vào đâu cũng bục ra cả khối xót xa, trăn trở, ray rức… 
tôi chợt mọc trong hồn trăm sợi nhớ 
 cũng u hoài như con nước mênh mông...
(Khi Trở Về Đà Nẵng – 1970),
cái bó cả “trăm sợi nhớ” ấy mà ném vào tình yêu trai gái thì nồng đượm, da diết biết là chừng nào, anh thành người tình si không bao giờ thỏa mãn
có phải riêng ta mắc nợ mắt huyền 
trả đến nhiệm mầu mà nợ còn nguyên...
(Mắc nợ tình đầu)
ối trời bỏ quách tháng năm 
 tôi hao khuyết hết ăn nằm cho em
(Tuổi tình)
Đã đọc tới …mãn cuộc vẫn mông muội gào rú lời tính chắp vá… hỏi còn ai tin anh “Bởi cớ lời rù quyến thiếu nồng nàn bú mớm, em bỏ tôi tong teo vành ngoài” ??? Tôi đã rùng mình, nổi gai ốc khi cọ xát với cảm xúc của anh trong những con chữ rên xiết về một niềm yêu chưa đạt tới :
ai từng đứng ở ngã ba cứng người vì những nụ cười điêu
những giọng mềm vật dục
dù đã nhét vào đầu hàng trăm câu triết
mới hiểu tình yêu thê thiết đến dường nào…
(Tôi quày quả tôi)
Nhiều người nói thơ anh khó đọc, tôi không đồng ý điều đó, nhưng tôi đồng ý rằng thơ anh luôn vươn tới một điều mới từ trong con chữ cho đến giai điệu. Nhưng may cho những người đọc kém tự tin như tôi, tôi không thấy sự âm u, bí ẩn trong những câu thơ của anh, tôi cũng không va vấp, trầy trật trong những giai điệu “lên bờ xuống ruộng” chứ không êm như “câu mẹ hò” của thơ anh. Và tôi tha hồ bơi trong sự phong phú, đa dạng của “chữ và nghĩa” trong khu vườn Dự Cảm Rời của anh, một khu vườn không chỉ có hoa thơm, bướm đẹp, khu vườn nhiều cây khô, lá úa, cỏ mục… nhưng tất cả những điều ấy vẫn quen thuộc và thân thương đến lạ lùng.

BÌNH LUẬN

Please enter your comment!
Please enter your name here