BAUDELAIRE, VUA THI SĨ

0
1023

BAUDELAIRE, VUA THI SĨ

Đinh Bá Truyền

Baudelaire sinh tại Paris vào ngày 9 tháng tư năm 1821, và được rửa tội hai tháng sau đó tại nhà thờ Saint-Sul. Cha ông, François Baudelaire, lớn hơn mẹ của Baudelaire, bà Caroline Baudelaire, 34 tuổi. François qua đời vào năm 1827 khi Baudelaire vừa tròn 6 tuổi. Một năm sau đó, Caroline kết hôn trung tá Jacques Aupick.
Baudelaire học tiểu học và trung học tại Lyon. Chàng là một học sinh ” lười biếng “. Tốt nghiệp trung học, chàng theo theo học khoa luật tại Lycée Louis-le-Grand ở Paris. Thời điểm đó, Baudelaire đã biết chơi gái mại dâm và đã nhiễm bệnh lậu, giang mai.
Năm 1841, Bố dượng của Baudelaire tống cổ chàng ta đi tới Calcutta, Ấn Độ, với hy vọng chấm dứt thói quen phóng đãng của Baudelaire. Chuyến đi này đã mang lại ấn tượng mạnh mẽ về biển khơi, mái chèo, và những hải cảng kỳ vĩ, mà sau này Baudelaire lấy đó làm cảm hứng thơ ca. Trở về từ Ấn Độ, Baudelaire chìm đắm trong những quán rượu ở Paris, và bắt đầu sáng tác một số bài thơ trong tập thơ Ác Hoa “Les Fleurs du Mal”. Chàng tham gia cuộc Cách mạng năm 1848 kết thúc nền Quân chủ tháng Bảy. Trong thời kỳ này, ông gặp một phụ nữ đẹp tên là Jeanne Duval, và nàng chính người đã đem nhiều cảm xúc và thi hứng cho ông. Năm 1867, Baudelaire qua đời sau một thời gian ốm nặng.
Thơ của ông pha trộn những thú vui nhục dục và thẩm mỹ tinh tế, với những câu từ hoài nghi pha chút mỉa mai, nhấn mạnh sự “tương ứng” và “biểu tượng”. Những nhà thơ trong trường phái Tượng trưng sau này như Rimbaud, Verlaine và Mallarmé đều thừa nhận Baudelaire là người tiên phong của trường phái này.
Nhà thơ Arthur Rimbaud đã ca tụng Baudelaire là: “Vua của các thi sĩ, một Thiên Chúa đích thật” (Baudelaire est le premier voyant roi des poètes, un vrais Dieu).

TUYỂN DỊCH MỘT SỐ BÀI THƠ CỦA BAUDELAIRE

HÒA ÂM CỦA BUỔI CHIỀU

Này là lúc trên cành cây run rẩy
Mỗi bông hoa tỏa ngát tựa bình hương;
Thanh và mùi cuộn trong khí tà dương;
Điệu van buồn và cơn lừ chóng mặt!

Mỗi bông hoa tựa bình hương tỏa ngát;
Vĩ cầm rung như tim thắt cơn đau;
Điệu van buồn và cơn lừ chóng mặt!
Bệ thờ to đẹp tựa khoảng trời sầu.

Vĩ cầm rung như tim thắt cơn đau,
Trái tim mềm, căm hư vô đen thẳm!
Bệ thờ to đẹp như trời sầu đậm;
Mặt trời chìm vào vũng máu vừa đông.

Trái tim mềm, căm hư vô đen thẳm,
Tìm dấu xưa từ quá khứ sáng trong!
Mặt trời chìm vào vũng máu vừa đông …
Kỷ niệm về em như bình thánh rực hồng!
Saigon 2005
Đinh Bá Truyền dịch

Nguyên tác:

HARMONIE DU SOIRE

Voici venir les temps où vibrant sur sa tige
Chaque fleur s’évapore ainsi qu’un encensoir;
Les sons et les parfums tournent dans l’air du soir;
Valse mélancolique et langoureux vertige!

Chaque fleur s’évapore ainsi qu’un encensoir;
Le violon frémit comme un coeur qu’on afflige;
Valse mélancolique et langoureux vertige!
Le ciel est triste et beau comme un grand reposoir.

Le violon frémit comme un coeur qu’on afflige,
Un coeur tendre, qui hait le néant vaste et noir!
Le ciel est triste et beau comme un grand reposoir;
Le soleil s’est noyé dans son sang qui se fige.

Un coeur tendre, qui hait le néant vaste et noir,
Du passé lumineux recueille tout vestige!
Le soleil s’est noyé dans son sang qui se fige…
Ton souvenir en moi luit comme un ostensoir!
— Charles Baudelaire

HỒN RƯỢU VANG

Chiều kia hồn rượu hát trong bình:
“Gửi người khốn khó, kẻ điêu linh
Từ nhà lao kính, viền xi đỏ,
Rực sáng bài ca đậm nghĩa tình!

Trải bao gian khó trên đồi lửa,
Vật vã mồ hôi dưới nắng nung
Mới thành rượu ta hồn và xác;
Nên quyết không hung, chẳng lạnh lùng,

Xiết bao vui sướng lúc chảy vào,
Ngập tràn cuống họng kẻ cần lao,
Ngực ấm trở thành ngôi mộ dịu
Hơn chốn hầm kia lạnh nhường nào.

Nghe chăng điệp khúc ngày Chủ Nhật,
Hy vọng líu lo ngực phập phồng?
Xắn áo, tỳ tay trên bàn nhậu,
Người ngợi ca ta, mãn nguyện lòng;

Ta thắp sáng lên mắt vợ người,
Ban cho con trẻ khỏe thắm tươi
Ta là dầu bóp cho lực sĩ
Làm bắp thịt căng đấu với đời.

Ta rót vào món ngon vật lạ,
Như hạt giống thần chốn Tiên sa,
Cho tình yêu nở bài hoa đẹp,
Vút lên Tiên giới tựa kỳ hoa!”

Saigon, xuân 2005
Đinh Bá Truyền dịch

Nguyên tác:

L’AME DU VIN

Un soir, l’âme du vin chantait dans les bouteilles:
«Homme, vers toi je pousse, ô cher déshérité,
Sous ma prison de verre et mes cires vermeilles,
Un chant plein de lumière et de fraternité!

Je sais combien il faut, sur la colline en flamme,
De peine, de sueur et de soleil cuisant
Pour engendrer ma vie et pour me donner l’âme;
Mais je ne serai point ingrat ni malfaisant,

Car j’éprouve une joie immense quand je tombe
Dans le gosier d’un homme usé par ses travaux,
Et sa chaude poitrine est une douce tombe
Où je me plais bien mieux que dans mes froids caveaux.

Entends-tu retentir les refrains des dimanches
Et l’espoir qui gazouille en mon sein palpitant?
Les coudes sur la table et retroussant tes manches,
Tu me glorifieras et tu seras content;

J’allumerai les yeux de ta femme ravie;
À ton fils je rendrai sa force et ses couleurs
Et serai pour ce frêle athlète de la vie
L’huile qui raffermit les muscles des lutteurs.

En toi je tomberai, végétale ambroisie,
Grain précieux jeté par l’éternel Semeur,
Pour que de notre amour naisse la poésie
Qui jaillira vers Dieu comme une rare fleur!»
— Charles Baudelaire

KHÚC CA CHIỀU

Cho dù ánh mắt nàng dữ tợn
Gờn gợn toát lên nét khó gần
Nhưng nào phải thiên thần, phù thủy,
Hóa thân thành đôi mắt mị nhân,

Anh yêu em, ôi tình phù phiếm,
Ôi đam mê ghê gớm trào dâng!
Với thành tâm sùng bái vô ngần
Của giáo chúng cúng lên thần tượng.

Hương sa mạc, hương rừng sâu thẳm
Ướp nồng lên mái tóc rối bời,
Và khuôn mặt nàng sao lạ lẫm,
Của u huyền, bí mật mù khơi.

Da thịt nàng thơm tho tao nhã
Tựa không gian gần chiếc lư hương;
Nàng duyên dáng như chiều buông thả,
Như cô tiên mờ ảo, loạn cuồng.

Ah ! bùa mê và thang thuốc lú
Đâu sánh bằng lơi lả của em,
Và em biết mơn man có thể
Làm phục sinh kẻ chết bên thềm!

Vòng hông em, chao ôi mê mẩn
Ưỡn lưng cong bộ ngực căng thêm,
Và em làm đắm say gối nệm
Bằng thế nằm uể oải dịu êm.

Có đôi khi, để làm dịu lại
Nỗi cuồng si thần bí trong em,
Em nghiêm trang, thỏa lòng ban phát
Những nụ hôn vết cắn êm đềm;

Em xé tim anh, với tóc nâu,
Với nụ cười tươi giễu cợt sầu,
Em đem vào tim anh vĩnh viễn
Mắt kiều như bóng nguyệt đêm thâu.

Dưới gót giày cao cẩm nhung hoa,
Dưới bàn chân đẹp tựa lụa là,
Anh xin gởi trọn niềm khoan khoái,
Tài năng và số phận kiêu sa,

Linh hồn của anh, em cứu rỗi,
Em là nguồn sáng với sắc tươi!
Là nguồn nhiệt năng bùng phát nổ
Trong băng Sibéri đen ngời!
Houston 27/3/15
Đinh Bá Truyền dịch

Nguyên tác:

CHANSON D’APRES MIDI

Quoique tes sourcils méchants
Te donnent un air étrange
Qui n’est pas celui d’un ange,
Sorcière aux yeux alléchants,

Je t’adore, ô ma frivole,
Ma terrible passion!
Avec la dévotion
Du prêtre pour son idole.

Le désert et la forêt
Embaument tes tresses rudes,
Ta tête a les attitudes
De l’énigme et du secret.

Sur ta chair le parfum rôde
Comme autour d’un encensoir;
Tu charmes comme le soir
Nymphe ténébreuse et chaude.

Ah! les philtres les plus forts
Ne valent pas ta paresse,
Et tu connais la caresse
Qui fait revivre les morts!

Tes hanches sont amoureuses
De ton dos et de tes seins,
Et tu ravis les coussins
Par tes poses langoureuses.

Quelquefois, pour apaiser
Ta rage mystérieuse,
Tu prodigues, sérieuse,
La morsure et le baiser;

Tu me déchires, ma brune,
Avec un rire moqueur,
Et puis tu mets sur mon coeur
Ton oeil doux comme la lune.

Sous tes souliers de satin,
Sous tes charmants pieds de soie
Moi, je mets ma grande joie,
Mon génie et mon destin,

Mon âme par toi guérie,
Par toi, lumière et couleur!
Explosion de chaleur
Dans ma noire Sibérie!
— Charles Baudelaire

ĐÀI PHUN NƯỚC

Mắt đẹp rã rời, ơi người yêu tội nghiệp!
Cứ thiêm thiếp hoài, chẳng mở ra,
Trong tư thế oải, thờ ơ đó
Bỡ ngỡ lạc hoan đã chộp nàng.
Ngoài sân nhỏ đài phun róc rách,
Chẳng chịu im, phun suốt ngày đêm,
Đang dịu dàng dưỡng men ngây ngất
Nơi đêm nay tình nhận tôi chìm.

Một chùm mơn mởn
Nở thành ngàn hoa,
Chị Hằng hoan hỉ
Khoác muôn sắc màu,
Đổ tuôn mưa rào
Bao nhiêu là lệ.

Vì thế linh hồn em bén lửa
Cháy bùng tia sáng của lạc hoan
Vút bay lên, thoăn thoắt, ngang tàng,
Về muôn trùng bao la háo hức.
Đó là lúc, hồn trút hơi, tàn sức,
Hóa triều dâng thổn thức não nùng,
Qua con dốc vô ảnh vô cùng
Trút vào thẳm tận trái tim tôi.

Một chùm mơn mởn
Nở thành ngàn hoa,
Chị Hằng hoan hỉ
Khoác muôn sắc màu,
Đổ tuôn mưa rào
Bao nhiêu là lệ.

Ôi em, màn đêm về đẹp thế,
Nghe dịu êm, từ phía ngực nàng,
Những tiếng rên ai oán vĩnh hằng
Đang nưng nức trong hồ, trong bể!
Trăng, nước reo, màn đêm thánh thể,
Cây cối rùng mình khắp xung quanh,
Vẻ u uất của em trong lành
Là gương chiếu tình yêu tôi đấy.

Một chùm mơn mởn
Nở thành ngàn hoa,
Chị Hằng hoan hỉ
Khoác muôn sắc màu,
Đổ tuôn mưa rào
Bao nhiêu là lệ.

Saigon 2005
Đinh Bá Truyền dịch

Nguyên tác:

LE JET D’EAU

Tes beaux yeux sont las, pauvre amante!
Reste longtemps, sans les rouvrir,
Dans cette pose nonchalante
Où t’a surprise le plaisir.
Dans la cour le jet d’eau qui jase,
Et ne se tait ni nuit ni jour,
Entretient doucement l’extase
Où ce soir m’a plongé l’amour.

La gerbe épanouie
En mille fleurs,
Où Phoebé réjouie
Met ses couleurs,
Tombe comme une pluie
De larges pleurs.

Ainsi ton âme qu’incendie
L’éclair brûlant des voluptés
S’élance, rapide et hardie,
Vers les vastes cieux enchantés.
Puis elle s’épanche, mourante,
En un flot de triste langueur,
Qui par une invisible pente
Descend jusqu’au fond de mon coeur.

La gerbe épanouie
En mille fleurs,
Où Phoebé réjouie
Met ses couleurs,
Tombe comme une pluie
De larges pleurs.

Ô toi, que la nuit rend si belle,
Qu’il m’est doux, penché vers tes seins,
D’écouter la plainte éternelle
Qui sanglote dans les bassins!
Lune, eau sonore, nuit bénie,
Arbres qui frissonnez autour,
Votre pure mélancolie
Est le miroir de mon amour.

La gerbe épanouie
En mille fleurs,
Où Phoebé réjouie
Met ses couleurs,
Tombe comme une pluie
De larges pleurs.
— Charles Baudelaire

CÁI CHẾT CỦA TÌNH NHÂN

Có chiếc giường đầy hương thoảng nhẹ,
Những trường kỷ sâu tựa huyệt mồ,
Và hoa lạ sắp đầy trên kệ,
Dưới trời mỹ lệ nở vì ta.

Hơi ấm cuối xin cùng chung sưởi ấm,
Hai tim ta tựa hai ngọn đuốc tình,
Đang phản chiếu cả hai luồng ánh sáng
Vào hồn ta là cặp kính song sinh.

Chiều gây hồng và huyền ảo màu xanh,
Ta trao nhau một luồng tia duy nhất,
Như lời thổn thức khóc người khuất xa;

Chờ sau này, thiên sứ mở cửa ra,
Đến vui vẻ, chân thành, làm sống lại,
Cặp kính mờ và lửa tắt tự ngày qua.
Saigon 2005
Đinh Bá Truyền dịch

Nguyên tác:

LA MORT DES AMANTS

Nous aurons des lits pleins d’odeurs légères,
Des divans profonds comme des tombeaux,
Et d’étranges fleurs sur des étagères,
Ecloses pour nous sous des cieux plus beaux.

Usant à l’envi leurs chaleurs dernières,
Nos deux coeurs seront deux vastes flambeaux,
Qui réfléchiront leurs doubles lumières
Dans nos deux esprits, ces miroirs jumeaux.

Un soir fait de rose et de bleu mystique,
Nous échangerons un éclair unique,
Comme un long sanglot, tout chargé d’adieux;

Et plus tard un Ange, entr’ouvrant les portes,
Viendra ranimer, fidèle et joyeux,
Les miroirs ternis et les flammes mortes.
— Charles Baudelaire

TIỀN KIẾP

Từ lâu sống dưới vòm hiên rộng
Vầng dương trên biển chiếu muôn màu,
Hàng trụ to, oai vệ, thẳng cao
Lúc chiều tà giống hang nham thạch.

Làn sóng quyện hình ảnh trời xanh,
Hòa nhịp điệu oai nghiêm kỳ bí
Thành hợp âm trầm hùng thi vị
Phản sắc hoàng hôn tự mắt mình.

Đây tôi sống giữa bình yên hoan lạc,
Giữa trời xanh, làn sóng, cảnh huy hoàng
Những con sen thơm phức với ngực trần,

Đứng quạt mát trán tôi bằng lá cọ,
Và một niềm đắn đo trong lòng họ
Là tìm nguồn cơn tôi mãi u hoài.

Houston 15/4/15
Đinh Bá Truyền dịch.

Nguyên tác:

LA VIE ANTERIEURE

J’ai longtemps habité sous de vastes portiques
Que les soleils marins teignaient de mille feux,
Et que leurs grands piliers, droits et majestueux,
Rendaient pareils, le soir, aux grottes basaltiques.

Les houles, en roulant les images des cieux,
Mêlaient d’une façon solennelle et mystique
Les tout-puissants accords de leur riche musique
Aux couleurs du couchant reflété par mes yeux.

C’est là que j’ai vécu dans les voluptés calmes,
Au milieu de l’azur, des vagues, des splendeurs
Et des esclaves nus, tout imprégnés d’odeurs,

Qui me rafraîchissaient le front avec des palmes,
Et dont l’unique soin était d’approfondir
Le secret douloureux qui me faisait languir.
— Charles Baudelaire

BÌNH LUẬN

Please enter your comment!
Please enter your name here